Buri paji y'igisubizo ifite amasano ajya ku nkomoko z'insanganyamatsiko yayo, kugira ngo usome imibare aho ikomoka. Hasi aha hari umunani mu bigo ikizamini gihuza n'amasano.
IPCC AR6
Amatsinda akora I, II & III
Raporo ya Gatandatu y'Isuzuma ya IPCC (2021–2023) ni yo suzuma ngenderwaho ku bumenyi bw'ikirere, ingaruka zacyo n'uburyo bwo kugabanya imyuka. Ikizamini gitanga amasano ajya kuri Synthesis Report yayo n'ibice byayo bivuga ku bwikorezi, ubuhinzi n'imikoreshereze y'ubutaka, inyubako na politiki z'ikirere.
IPCC (2023). AR6 Synthesis Report: Climate Change 2023.
NASA Climate Change
Ibimenyetso by’ingenzi by’isi
Paji za NASA ku mihindagurikire y'ikirere zikurikirana diyogisidi ya karubone, ubushyuhe bw'isi, urwego rw'inyanja n'urubura, hifashishijwe ibipimo by'ibyogajuru n'ibyo ku butaka. Zihabwa amasano mu bibazo by'ubumenyi bw'ikirere.
NASA Science. "Climate Change". science.nasa.gov/climate-change.
International Energy Agency
Ingufu, imyuka, ikoranabuhanga
Isesengura rya IEA ku bwikorezi, inyubako, heat pump, ibigo by'amakuru (data centre) na videwo zo kuri interineti (streaming) rihabwa amasano mu bibazo bijyanye n'izo nsanganyamatsiko.
IEA (2022). The Future of Heat Pumps.
Our World in Data
Ibyerekeye ikirere n’ingufu bifunguye
Paji za Our World in Data ku kirenge cya karubone cy'ibiribwa n'ingendo, ku myuka ya CO₂ n'imyuka yongera ubushyuhe bw'isi (greenhouse gas), no ku ikoreshwa ry'amazi zihabwa amasano mu bibazo by'ibiribwa, ubwikorezi, amazi n'ibarura rya karubone.
Ritchie, H., Roser, M. & Rosado, P. (2024). "CO₂ and Greenhouse Gas Emissions". OurWorldInData.org.
FAO
Sisitemu y’ibiribwa n’imyuka
Imirimo y'Ishami rya Loni ryita ku Biribwa n'Ubuhinzi ku mihindagurikire y'ikirere, ibiribwa bitakara n'ibiribwa bipfushwa ubusa ihabwa amasano mu bibazo by'ibiribwa.
FAO (2011). "Global food losses and food waste: Extent, causes and prevention".
GHG Protocol
Amabwiriza y’ibarurishamibare ry’ibigo
Corporate Standard na Scope 3 Standard bya GHG Protocol bihabwa amasano mu bibazo ku myuka y'ibigo by'ubucuruzi n'ibarura rya karubone.
WRI/WBCSD (2015). The Greenhouse Gas Protocol: Corporate Standard (revised edition).
US EPA
Inkomoko z'imyuka & amakuru ku myanda
Paji za US Environmental Protection Agency ku myuka yongera ubushyuhe bw'isi, imyanda no kuyibyaza umusaruro, ifumbire y'imborera no kuzigama amazi zihabwa amasano mu bibazo by'imyanda, amazi, guhaha n'ibarura rya karubone.
US EPA. "Overview of Greenhouse Gases". epa.gov/ghgemissions.
NOAA Climate.gov
Ubumenyi bw'ikirere busobanuwe
Climate.gov ya NOAA isobanura ingano ya diyogisidi ya karubone iri mu kirere n'impamvu ikomeza kwiyongera. Ihabwa amasano mu bibazo by'ubumenyi bw'ikirere.
Lindsey, R. "Climate Change: Atmospheric Carbon Dioxide". NOAA Climate.gov.
Izindi nkomoko zihabwa amasano zirimo UNFCCC, ICVCM, ENERGY STAR, fueleconomy.gov na Ellen MacArthur Foundation.